Eindevaluatie cao-jaar 2020: Corona verlamt cao-overleg en vernieuwing

22 februari 2021

De coronacrisis verlamde het cao-overleg en blokkeerde vernieuwing.
Verlamming is misschien wel het beste etiket dat op het cao-jaar 2020 is te plakken. Tot augustus was het buitengewoon stil aan de onderhandelingstafels. De eerste maanden van 2020 hing de verlamming vooral samen met de FNV-looneis van 5%. In de maanden daarna kwamen daar de onzekerheden die voortvloeien uit de coronacrisis bovenop. Pas in het laatste kwartaal diende zich een versnelling aan, in het bijzonder in de maanden november en december.
Uiteindelijk bedroeg het aantal afgesloten akkoorden in 2020 263 (1,7 miljoen werknemers). Dat zijn er weinig. Ter vergelijking: in de drie voorgaande cao-jaren werden er telkens meer dan 350 cao-akkoorden gesloten.
Het cao-jaar toont duidelijk twee gezichten. Tot de uitbraak van de coronacrisis schommelde de stijging van het initieel loon, zowel in de publieke- als marktsector, rond 3,0%. Nadat de coronacrisis zich had aangediend en voortduurde, tekende zich die dalende lijn in de gemiddelde contractloonstijging af. Het maandgemiddelde ging met ruim 0,1% per maand omlaag: van 2,9% in maart naar 1,7% in december.
De gemiddelde contractloonstijging over heel 2020 komt uiteindelijk uit op 2,33%, met daarbij de kanttekening dat er nog ruim 150 2020-cao’s zijn verlopen zonder dat overeenstemming is bereikt over een nieuwe cao (circa 700.000 werknemers).

Volledig rapport: Eindevaluatie cao-jaar 2020 (41 downloads)

Arbeidsvoorwaarden in coronacrisis

17 juni 2020

Volgens de gezamenlijke werkgevers zal de focus bij de meeste bedrijven in de coronacrisis en de daaruit voortvloeiende economische onzekerheid liggen op kostenbeheersing. Ook bij nieuw af te sluiten cao’s is het daarom verstandig vaste loonstijgingen te beperken. Waar wel loonruimte lijkt te bestaan, is het verstandig voorwaardelijke en resultaatafhankelijke afspraken te maken.
De uitdaging ligt tegen die achtergrond in het blijven investeren in werkenden. De werkgevers pleiten er voor om vooral niet alleen over kosten en lonen te praten, maar vooral ook geld vrij te spelen voor investeringsdoelen.
Daarnaast pleiten de werkgeversverenigingen voor constructief overleg met werknemers en hun vertegenwoordigers – vakbonden, ondernemingsraden – omdat draagvlak voor vaak pijnlijke maatregelen noodzakelijk is.
MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN vinden het van groot belang dat cao’s structureel wendbaarder worden. In toekomstige crisis mogen de arbeidsvoorwaarden niet het herstel in de weg staan, aldus de werkgeversverenigingen.

Meer weten?

  • Vlog van 1 minuut (youtube)
  • Nota (pdf)
  • Persbericht
  • Voorpagina FD 17 juni 2020
  • Infographic:
  • Hoe reageerden cao-partijen op de kredietcrisis uit 2009?

    25 maart 2020

    In 2009, de kredietcrisis, kromp de economie heel snel met maar liefst 3,7%. Hoe reageerden cao-partijen toen op deze abrupte krimp en wat kunnen we er van leren in deze coronacrisis?
    De conclusie uit dit artikel over de contractloonontwikkeling in 2009 (geschreven in 2012) is dat een Sociaal Akkoord een grote rol speelt en dat cao-partijen op verschillende manieren afspraken hebben gemaakt om bedrijven en medewerkers door de crisis heen te helpen door zoveel mogelijk zekerheid te blijven bieden van inkomen en werk en bedrijven te helpen aan meer aanpassingsvermogen.
    Download het artikel (pdf), eerder gepubliceerd in ‘Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken 2012 (28) 2’, pp. 138-161.

    Arbeidsvoorwaardennota 2020: ‘Waardevol werkgeven’

    15 januari 2020

    Het arbeidsvoorwaardenoverleg zit komend jaar bekneld tussen enerzijds uitdagende en onzekere economische omstandigheden en anderzijds aanhoudende arbeidsmarktkrapte.

    De arbeidsvoorwaardennota 2020 van AWVN, MKB Nederland en VNO-NCW dient als handleiding bij de cao-onderhandelingen dit jaar. Wat de werkgeversorganisaties betreft draait daarin alles om ‘Waardevol werkgeven’. Op drie manieren:

    1) Waardevol voor medewerkers (inzetbaarheid)

    2) Waardevol voor samenleving (MVO)

    3) Waardevol voor bedrijven (productiviteit)

    Download hier het document (pdf): https://cao-kijker.awvn.nl/download/831.

    Zie ook het Persbericht.

    Overig

    Cao-afspraken 2018

    20 juni 2019

    In deze jaarlijkse rapportage komen diverse onderwerpen aan de orde: contractloonmutatie, de onderkant van het loongebouw, duurzame inzetbaarheid, afstand tot de arbeidsmarkt en loondoorbetaling bij ziekte en arbeidsongeschiktheid. Daarnaast kunnen diverse onderwerpen incidenteel aan de orde komen.

    Eindevaluatie cao-seizoen 2018: Uitgestelde werkzaamheden

    7 maart 2019

    In de Eindevaluatie reflecteert AWVN op cao-seizoen 2018.

    Voor AWVN stond 2018 in het teken van een groot pleidooi voor onderhoud van de arbeidsmarkt. Op ons jaarcongres in Carré Amsterdam riepen wij minister Koolmees en sociale partners daartoe op met een tiental concrete ideeën voor de toekomst van werk. Sommige daarvan liggen op het bordje van het kabinet maar andere raken direct aan de bedrijven, sectoren en het arbeidsvoorwaardenoverleg.

    Het afgelopen jaar zagen we de worsteling van decentrale partijen om op een goede manier om te gaan met de veranderende arbeidsmarkt. Maar zoals vaak werden deze complexe vragen al snel door de actualiteit naar de categorie ‘belangrijk, maar niet urgent’ verdreven. Twee vragen domineerden namelijk het publieke debat: stijgen de lonen en willen werkgevers nog wel cao’s met vakbonden afsluiten?

    Op basis van de cijfers in deze evaluatie kunnen we beide vragen volmondig met ‘ja’ beantwoorden. Het afgelopen cao-jaar kan definitief de boeken in als het jaar van oplopende loonafspraken, terwijl bijna alle honderden cao’s op de traditionele manier zijn voortgezet. Sterker nog, richting het einde van het jaar kwamen bovengemiddeld veel nieuwe akkoorden tot stand. Een aantal krantenkoppen van 2018 bleken eerder dagkoersen te zijn dan een trend.

    AWVN pleit er voor dat ‘mens en maatschappij’ hoger op de agenda van bedrijven en organisaties komen te staan

    7 februari 2019

    Een werkgroep van ervaren commissarissen verbonden aan het Nationaal Register en aan werkgeversvereniging AWVN, pleit er voor dat ‘mens en maatschappij’ hoger op de agenda van bedrijven en organisaties komen te staan. De onderwerpen zouden richtsnoeren moeten zijn voor goed bestuur en toezicht.
    Daarom adviseert de werkgroep – waarin Harry van de Kraats, algemeen directeur AWVN participeert – de betrokkenen bij de verschillende codes in Nederland, om nieuwe richtlijnen in governance codes op te nemen, te beginnen bij de Corporate Governance Code.

    Arbeidsvoorwaardennota 2019: ‘Klaar voor veranderend werk’

    19 januari 2019

    Investeren in persoonlijke ontwikkeling van werkenden moet als volwaardige arbeidsvoorwaarde worden aangemerkt. Afspraken over budgetten voor scholing en ontwikkeling worden dan als standaard onderdeel van het totale beloningspakket gerekend. Nu worden zulke budgetten nog te vaak gezien als een ‘extraatje’, bovenop de contractloonmutatie. Scholing en ontwikkeling is een noodzakelijke investering, die essentieel is voor de toekomstige positie van werkenden op de arbeidsmarkt. Ook moet het belang van scholing op de werkplek beter onderkend worden. Dat stellen de gezamenlijke werkgevers, verenigd in VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN, in hun arbeidsvoorwaardennota voor 2019. In die nota ‘Klaar voor veranderend werk’ geven de werkgevers aan wat hun prioriteiten zijn voor het arbeidsvoorwaarden- en cao-overleg in het komende jaar.

    Eindevaluatie cao-seizoen 2017: “Er viel wat te kiezen”

    20 februari 2018

    Van de 464 cao’s die in 2017 expireerden, zijn er 331 cao-akkoorden tot stand gekomen. Het vernieuwingspercentage is daarmee 71 procent en dat is gelijk aan voorgaande jaren. Circa 3,5 miljoen werknemers kregen dit jaar een nieuwe cao. Dat betekent dat 80 procent van alle werknemers onder een lopende cao valt. Ondanks diverse acties in het land draaide in 2017 de cao-machine dus volop.
    Dit cao-seizoen was vrij sterk gefocust op loon. Zeker rond de zomer nam de loondruk toe, onder andere vanwege de oproep van een aantal
    instanties en prominenten om de lonen te laten stijgen. Dat zien we terug aan de maandelijkse contractloonstijgingen. Afspraken over duurzame inzetbaarheid en de flexibiliteit van werkgevers en werknemers zijn in 2017 ten opzichte van voorgaande jaren gelijk
    gebleven of licht toegenomen. Deze onderwerpen blijven dus belangrijk op de arbeidsvoorwaardenagenda.