Tussenevaluatie cao-jaar 2022 ‘Spagaat’

20 juni 2022

Hoewel voor sommige bedrijven en bedrijfstakken de lonen harder oplopen dan wellicht gewenst is, is werkgeversvereniging AWVN tevreden over het verloop van het cao-overleg in het eerste halfjaar van 2022. ‘De krappe arbeidsmarkt, de hoge inflatie en de grote economische en politieke onzekerheden dwingen vakbonden en werkgevers tot grote flexibiliteit en compromisbereidheid’, zegt AWVN in een toelichting op de vandaag verschenen analyse ‘Spagaat. Tussenevaluatie cao-jaar 2022’.

De werkgeversvereniging baseert zich op het hoge aantal nieuwe cao’s dat in de eerste helft van 2022 is ingegaan. ‘Ondanks de complexe context zijn er 226 akkoorden afgesloten voor drie miljoen werknemers. Dat is meer dan de 178 akkoorden die gemiddeld in de eerste helft van een jaar ingaan.’

AWVN constateert ook dat werkgevers in het cao-overleg 2022 in toenemende mate klem zitten tussen arbeidsmarktkrapte en economische onzekerheid. De eerste factor zorgt voor opwaartse loondruk, de tweede voor tegengestelde druk. Vooral door de oplopende arbeidsmarktkrapte en door de hoge inflatie gaat vrijwel alle aandacht in het cao-overleg uit naar de loonparagraaf. De werkgevers zouden graag meer aandacht zien en afspraken maken over opleiding en ontwikkeling van werkenden om zo de toekomstige arbeidsmarkt te verbeteren.

De afgesproken loonstijging neemt in 2022 snel toe met de afsluitmaand. Sinds maart staat er een drie voor de komma in het maandgemiddelde en in mei-akkoorden sprong het maandgemiddelde al richting de vier procent.

Eindevaluatie cao-jaar 2021

28 januari 2022

Als we het cao-jaar 2021 in één beeld zouden moeten samenvatten, dan zou dat een achtbaan zijn. De eerste maanden van 2021 zat Nederland in een harde lockdown vanwege de vele coronabesmettingen en krimpt de economie. In de tweede helft van 2021 groeide de economie snel, in de laatste drie maanden steeg de inflatie ongekend hard. Na maanden met weinig coronabesmettingen, stegen de aantallen in het najaar weer fors en in december kwam Nederland opnieuw in een lockdown terecht. Per saldo pakte de groei van de Nederlandse economie in 2021 een fractie hoger uit dan de krimp uit 2020.

Arbeidsvoorwaardennota 2022: Geen talent onbenut

12 december 2021

De gezamenlijke werkgeversverenigingen AWVN, MKB-Nederland en VNO-NCW willen dat het cao-overleg van het komende jaar meer dan voorheen ook bijdraagt aan het tegengaan van krapte op de arbeidsmarkt. Daartoe moeten in de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen afspraken komen die het aantrekkelijker maken om meer uren te werken, om mensen van de zijkant van de arbeidsmarkt te laten instromen en om medewerkers mee te laten profiteren van bedrijfswinsten. Dat en meer schrijven de drie ondernemersorganisaties in de arbeidsvoorwaardennota 2022, hun jaarlijkse advies aan cao-onderhandelaars.

Tussenevaluatie cao-jaar 2021: moeizaam overleg

22 juni 2021

Werkgevers maken zich zorgen over de twee heel verschillende percepties van de huidige ontwikkelingen die werkgevers en vakbonden erop nahouden, over de discussies over de loonontwikkeling waartoe het overleg vaak beperkt blijft en de verharding tussen partijen die hier het gevolg van is. Dit kan de arbeidsverhoudingen niet alleen op korte, maar ook op lange termijn schaden.

AWVN roept werkgevers en vakbonden op om de blik vooral op de toekomst te richten. Dit is niet alleen nodig om transities op de arbeidsmarkt in goede banen te leiden, maar kan werkgevers en vakbonden ook dichter bij elkaar brengen. Zowel vakbonden als werkgevers hebben belang bij een goed opgeleide beroepsbevolking die voorbereid is op het werk van de toekomst.

Er moeten nog veel cao’s worden afgesloten: in 2021 zijn tot nu toe ruim 175 cao’s verlopen zonder dat cao-partijen overeenstemming hebben bereikt over een nieuwe (1,2 miljoen werknemers). Daarnaast wachten nog ruim 80 reeds in 2020 verlopen cao’s (410.000 werknemers) op vernieuwing. De loonparagraaf blijkt tot nu vaak het meest heikele punt in de onderhandelingen. We kunnen uit de impasse die de loonparagraaf voortdurend veroorzaakt komen door veel meer werk te maken van afspraken over de inzetbaarheid van werknemers (bijvoorbeeld het gebruik van een persoonlijk keuzebudget stimuleren), en over mee-ademende beloningen (in het bijzonder de crisisclausule en het bloeitijdbeding).

Stand van zaken

2021-akkoorden Het aantal afgesloten 2021-akkoorden is 195 in totaal. Daarvan zijn er 150 in de eerste helft van 2021 tot stand gekomen, de resterende 45 dateren van voor 1 januari 2021.
Van 173 van de in totaal 195 2021-akkoorden is op dit moment de contractloonstijging te berekenen.

Achterstallig onderhoud In 2021 zijn tot nu toe ruim 175 cao’s verlopen zonder dat cao-partijen overeenstemming hebben bereikt over een nieuwe cao (1,2 miljoen werknemers). Daarnaast zijn er nog ruim 80 cao’s (410.000 werknemers) die reeds in 2020 zijn verlopen, maar waarover nog geen overeenstemming is.

De tussenevaluatie
Download de volledige tussenevaluatie cao-jaar 2021: ‘Vergeten toekomst’

Eindevaluatie cao-jaar 2020: Corona verlamt cao-overleg en vernieuwing

22 februari 2021

De coronacrisis verlamde het cao-overleg en blokkeerde vernieuwing.
Verlamming is misschien wel het beste etiket dat op het cao-jaar 2020 is te plakken. Tot augustus was het buitengewoon stil aan de onderhandelingstafels. De eerste maanden van 2020 hing de verlamming vooral samen met de FNV-looneis van 5%. In de maanden daarna kwamen daar de onzekerheden die voortvloeien uit de coronacrisis bovenop. Pas in het laatste kwartaal diende zich een versnelling aan, in het bijzonder in de maanden november en december.
Uiteindelijk bedroeg het aantal afgesloten akkoorden in 2020 263 (1,7 miljoen werknemers). Dat zijn er weinig. Ter vergelijking: in de drie voorgaande cao-jaren werden er telkens meer dan 350 cao-akkoorden gesloten.
Het cao-jaar toont duidelijk twee gezichten. Tot de uitbraak van de coronacrisis schommelde de stijging van het initieel loon, zowel in de publieke- als marktsector, rond 3,0%. Nadat de coronacrisis zich had aangediend en voortduurde, tekende zich die dalende lijn in de gemiddelde contractloonstijging af. Het maandgemiddelde ging met ruim 0,1% per maand omlaag: van 2,9% in maart naar 1,7% in december.
De gemiddelde contractloonstijging over heel 2020 komt uiteindelijk uit op 2,33%, met daarbij de kanttekening dat er nog ruim 150 2020-cao’s zijn verlopen zonder dat overeenstemming is bereikt over een nieuwe cao (circa 700.000 werknemers).

Volledig rapport: Eindevaluatie cao-jaar 2020 (164 downloads)

Arbeidsvoorwaarden in coronacrisis

17 juni 2020

Volgens de gezamenlijke werkgevers zal de focus bij de meeste bedrijven in de coronacrisis en de daaruit voortvloeiende economische onzekerheid liggen op kostenbeheersing. Ook bij nieuw af te sluiten cao’s is het daarom verstandig vaste loonstijgingen te beperken. Waar wel loonruimte lijkt te bestaan, is het verstandig voorwaardelijke en resultaatafhankelijke afspraken te maken.
De uitdaging ligt tegen die achtergrond in het blijven investeren in werkenden. De werkgevers pleiten er voor om vooral niet alleen over kosten en lonen te praten, maar vooral ook geld vrij te spelen voor investeringsdoelen.
Daarnaast pleiten de werkgeversverenigingen voor constructief overleg met werknemers en hun vertegenwoordigers – vakbonden, ondernemingsraden – omdat draagvlak voor vaak pijnlijke maatregelen noodzakelijk is.
MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN vinden het van groot belang dat cao’s structureel wendbaarder worden. In toekomstige crisis mogen de arbeidsvoorwaarden niet het herstel in de weg staan, aldus de werkgeversverenigingen.

Meer weten?

  • Vlog van 1 minuut (youtube)
  • Nota (pdf)
  • Persbericht
  • Voorpagina FD 17 juni 2020
  • Infographic:
  • Hoe reageerden cao-partijen op de kredietcrisis uit 2009?

    25 maart 2020

    In 2009, de kredietcrisis, kromp de economie heel snel met maar liefst 3,7%. Hoe reageerden cao-partijen toen op deze abrupte krimp en wat kunnen we er van leren in deze coronacrisis?
    De conclusie uit dit artikel over de contractloonontwikkeling in 2009 (geschreven in 2012) is dat een Sociaal Akkoord een grote rol speelt en dat cao-partijen op verschillende manieren afspraken hebben gemaakt om bedrijven en medewerkers door de crisis heen te helpen door zoveel mogelijk zekerheid te blijven bieden van inkomen en werk en bedrijven te helpen aan meer aanpassingsvermogen.
    Download het artikel (pdf), eerder gepubliceerd in ‘Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken 2012 (28) 2’, pp. 138-161.

    Arbeidsvoorwaardennota 2020: ‘Waardevol werkgeven’

    15 januari 2020

    Het arbeidsvoorwaardenoverleg zit komend jaar bekneld tussen enerzijds uitdagende en onzekere economische omstandigheden en anderzijds aanhoudende arbeidsmarktkrapte.

    De arbeidsvoorwaardennota 2020 van AWVN, MKB Nederland en VNO-NCW dient als handleiding bij de cao-onderhandelingen dit jaar. Wat de werkgeversorganisaties betreft draait daarin alles om ‘Waardevol werkgeven’. Op drie manieren:

    1) Waardevol voor medewerkers (inzetbaarheid)

    2) Waardevol voor samenleving (MVO)

    3) Waardevol voor bedrijven (productiviteit)

    Download hier het document (pdf): https://cao-kijker.awvn.nl/download/831.

    Zie ook het Persbericht.

    Overig

    Cao-afspraken 2018

    20 juni 2019

    In deze jaarlijkse rapportage komen diverse onderwerpen aan de orde: contractloonmutatie, de onderkant van het loongebouw, duurzame inzetbaarheid, afstand tot de arbeidsmarkt en loondoorbetaling bij ziekte en arbeidsongeschiktheid. Daarnaast kunnen diverse onderwerpen incidenteel aan de orde komen.

    Eindevaluatie cao-seizoen 2018: Uitgestelde werkzaamheden

    7 maart 2019

    In de Eindevaluatie reflecteert AWVN op cao-seizoen 2018.

    Voor AWVN stond 2018 in het teken van een groot pleidooi voor onderhoud van de arbeidsmarkt. Op ons jaarcongres in Carré Amsterdam riepen wij minister Koolmees en sociale partners daartoe op met een tiental concrete ideeën voor de toekomst van werk. Sommige daarvan liggen op het bordje van het kabinet maar andere raken direct aan de bedrijven, sectoren en het arbeidsvoorwaardenoverleg.

    Het afgelopen jaar zagen we de worsteling van decentrale partijen om op een goede manier om te gaan met de veranderende arbeidsmarkt. Maar zoals vaak werden deze complexe vragen al snel door de actualiteit naar de categorie ‘belangrijk, maar niet urgent’ verdreven. Twee vragen domineerden namelijk het publieke debat: stijgen de lonen en willen werkgevers nog wel cao’s met vakbonden afsluiten?

    Op basis van de cijfers in deze evaluatie kunnen we beide vragen volmondig met ‘ja’ beantwoorden. Het afgelopen cao-jaar kan definitief de boeken in als het jaar van oplopende loonafspraken, terwijl bijna alle honderden cao’s op de traditionele manier zijn voortgezet. Sterker nog, richting het einde van het jaar kwamen bovengemiddeld veel nieuwe akkoorden tot stand. Een aantal krantenkoppen van 2018 bleken eerder dagkoersen te zijn dan een trend.